İnsan Kaynakları Bloguİlan Verdim, Doğru Aday Gelmiyor: 7 Sebep

Bu cümleyi haftada birkaç kez duyuyoruz:

"İlanı verdik, 400 başvuru geldi, hiçbiri olmadı."

Dikkat edin: sorun başvuru sayısı değil. Sayı fazlasıyla var. Sorun, gelen profillerin aradığınız profil olmaması.

Bu iki farklı problemdir ve çözümleri de farklıdır. Aşağıda yedi sebep var; birincisi ilanla ilgili, diğer altısı değil.

1. İlan metni işi değil, unvanı anlatıyor

Çoğu iş ilanı şöyle yazılır: sorumluluklar listesi, aranan nitelikler listesi, şirket hakkında iki cümle.

Adayın okumak istediği şey bu değil. İyi bir aday şunu merak eder: Bu işte ilk altı ayda ne yapacağım? Neden bu pozisyon açıldı? Kime bağlı çalışacağım? Burada başarılı olmak neye benziyor?

"MS Office programlarına hâkim, takım çalışmasına yatkın, iletişim becerileri güçlü" gibi ifadeler hiçbir adayı elemez ve hiçbirini çekmez. Herkes kendini bu tarife uygun görür — o yüzden herkes başvurur. Başvuru yığınının sebebi tam olarak budur.

Ne yapmalı: İlanı görev listesi yerine üç soruya cevap verecek şekilde yazın: bu iş ne çıkaracak, kiminle çalışılacak, başarı nasıl ölçülecek. Genel sıfatları atın; ayırt etmeyen her kelime başvuru kalabalığı üretir.

2. Aradığınız kişi iş aramıyor

Bu, listedeki en önemli madde.

Yönetici ve uzman pozisyonlarında en güçlü adaylar aktif olarak iş aramaz. Çalışıyorlardır, işlerinden memnundurlar, CV'lerini güncellememişlerdir ve ilanlara bakmazlar.

İlan, yalnızca o anda aktif arayan havuza ulaşır. Aradığınız kişi o havuzda yoksa, ilanı ne kadar iyi yazarsanız yazın gelmez.

Bu yüzden belirli bir seviyenin üstünde ilan tek başına yetmez; kişilerin kim olduğu ve nerede çalıştığı araştırılıp doğrudan ulaşılması gerekir. İşe alım danışmanlığı sayfamızda bu yöntemi anlatıyoruz.

Ne yapmalı: Pozisyonun seviyesine göre yöntem seçin. Giriş ve orta seviyede ilan çalışır; uzman ve yönetici seviyesinde doğrudan arama gerekir.

3. Ücret bandı piyasanın altında

Acı ama en sık karşılaştığımız sebeplerden biri. Bütçe iki yıl önceki rakamla kurulmuştur ve o zamandan beri güncellenmemiştir.

Piyasanın altında bir ücretle ilan verdiğinizde iki şey olur: nitelikli adaylar başvurmaz, başvuranlar da genellikle o bandın adayı olur. Sonra "aday kalitesi düştü" diye yorumlanır — oysa düşen şey teklifin rekabet gücüdür.

Ne yapmalı: Teklifi vermeden önce pozisyonun piyasadaki gerçek karşılığını öğrenin. Bütçeyi kurarken de net ile brüt ve işveren maliyetini karıştırmayın; aday net konuşur, bütçe brüt üzerinden kurulur. Netten brüte ücret hesaplayıcısı adaya söyleyeceğiniz net rakamın size gerçek yıllık maliyetini verir.

Bütçeyi artıramıyorsanız profili gerçekçileştirin. Yapılmaması gereken tek şey, piyasanın altındaki bütçeyle piyasanın üstündeki profili aramaya devam etmektir.

4. Profil piyasada yok

"Beş yıl deneyimli, iki yabancı dil bilen, ERP bilgisi olan, hem saha hem raporlama yapan, İstanbul dışına taşınmaya hazır."

Bu tarif tek tek bakıldığında makul görünür. Hepsi bir aradayken Türkiye'de o profilde belki birkaç kişi vardır ve muhtemelen hepsi iyi bir işte çalışmaktadır.

Ne yapmalı: Aranan nitelikleri ikiye ayırın: olmazsa olmaz ve olsa iyi olur. Deneyimimize göre çoğu ilanda olmazsa olmaz sayısı üçü geçmemeli. Gerisi öğrenilebilir ya da ekipteki başka biri tarafından karşılanabilir.

5. Süreç yavaş, aday kaybediliyor

Bu sebep başvuru aşamasında değil, sonrasında devreye girer — ama sonucu aynıdır: doğru aday elinizde kalmaz.

İyi bir aday genellikle aynı anda iki-üç süreçte birden ilerler. Mülakat ile geri dönüş arasındaki bir hafta, o adayı kaybetmenize yeter. Karar vericilerin takvimi bir türlü uyuşmadığı için üç haftaya yayılan mülakat zincirleri en sık gördüğümüz kayıp sebebidir.

Ne yapmalı: Mülakat sonrası geri bildirimi 48 saate bağlayın. Süreçteki adım sayısını baştan belirleyin ve karar vericileri baştan takvime alın. Tek ve yetkili bir muhatap belirleyin.

6. Mülakat yanlış şeyi ölçüyor

Adaylar geldi, mülakat yapıldı, biri seçildi ve dört ay sonra ayrıldı. Bu durumda sorun ilanda değil, seçimde.

Klasik mülakat adayın anlattığı şeyi ölçer. İyi anlatan aday, iyi çalışan aday değildir. Teknik yeterlilik CV'den ve teknik görüşmeden çıkarılabilir; ama kişinin baskı altında nasıl karar verdiği, hangi yöntemle iş çıkardığı ve ekiple nasıl çalıştığı mülakatta görünmez.

Ne yapmalı: Kararı tek bir izlenime bırakmayın. Yapılandırılmış sorular kullanın (herkese aynı sorular, aynı sırayla), geçmiş davranışa dayalı örnekler isteyin ve mümkünse ölçüm ekleyin. Assessment Center sayfamızda hangi aracın hangi soruyu cevapladığını anlatıyoruz.

7. İlan yanlış yerde

Her kanal her profili taşımaz. Bir üretim planlama uzmanı ile bir yazılım geliştiriciyi aynı yerde aramak, ikisinden en az birini kaçırmak demektir.

Sektörün kendi mecraları, meslek dernekleri, teknik topluluklar ve çalışan referansları çoğu zaman genel ilan sitelerinden daha isabetli sonuç verir. Çalıştığımız sektörlerde aday ağını bu yüzden sektör sektör kuruyoruz.

Ne yapmalı: Kanalı profile göre seçin. Ayrıca en ucuz ve en az kullanılan kanalı unutmayın: mevcut çalışanlarınızın tavsiyesi.

Hangi sebep sizde geçerli? Hızlı ayırt etme

Sorunun nerede olduğunu anlamak için üç soruya bakın:

Başvuru geliyor ama profil tutmuyorsa → sebep 1, 3 veya 4. İlan metni ayırt etmiyordur, ücret bandı düşüktür ya da aranan profil gerçekçi değildir.

Başvuru hiç gelmiyorsa → sebep 2, 3 veya 7. Aradığınız kişiler ilana bakmıyordur, teklif rekabetçi değildir ya da ilan yanlış yerdedir.

İyi adaylar geliyor ama süreçte kayboluyorsa → sebep 5. Süreç yavaştır.

İşe alınanlar kısa sürede ayrılıyorsa → sebep 6. Mülakat yanlış şeyi ölçüyordur.

Son durumda maliyeti hesaplamak faydalı olur: çalışan devir hızı hesaplayıcısı gönüllü ve gönülsüz ayrılmaları ayrı gösterir, işe alım maliyeti hesaplayıcısı ise pozisyon başına gerçek maliyeti çıkarır.

Özet

Doğru adayın gelmemesi genellikle ilan metninin değil, yöntemin sorunudur. İlan pasif bir araçtır ve yalnızca aktif iş arayanlara ulaşır. Aradığınız kişi o havuzda değilse, çözüm daha iyi bir ilan yazmak değil, aramanın kendisini değiştirmektir.

Üç şeyi sırayla kontrol edin: ücret bandı piyasayla uyumlu mu, aranan profil gerçekten var mı, ve bu seviyedeki kişilere ilanla ulaşılabilir mi?

Bu üçünden biri sizde tıkanıyorsa pozisyonunuzu paylaşın; ücret bandını ve piyasadaki karşılığını ücretsiz değerlendirelim.

Süreci baştan kurmak isterseniz insan kaynakları danışmanlığı sayfamıza bakabilirsiniz.