İnsan Kaynakları BloguPersonel Temin Şirketi mi, İşe Alım Danışmanlığı mı?

Kısa cevap: Kadronuza kalıcı çalışan alıyorsanız işe alım danışmanlığı, geçici veya mevsimlik iş gücü için personel temin şirketi doğru adrestir. Belirleyici olan hizmetin adı değil, çalışanın kimin bordrosunda olduğu. İşe alım danışmanlığında aday sizin kadronuza girer ve danışmanla ilişkiniz orada biter; personel teminde çalışan temin eden firmanın personelidir ve size fatura edilir.

Bu ayrım kulağa teknik geliyor ama sonuçları tamamen pratik. Yanlış modeli seçen bir firma, işi yapan kişiyi yönetemediğini ya da tam tersi, geçici bir ihtiyaç için kalıcı bir kadro maliyetine girdiğini genellikle aylar sonra fark ediyor.

Üç ayrı hizmet, üç ayrı sözleşme

Piyasada birbirine yakın duran ama hukuken ve ticari olarak ayrışan üç model var.

1. İşe alım danışmanlığı (seçme ve yerleştirme)

Danışman pozisyonu tarif eder, pazarı tarar, adaylara ulaşır, değerlendirir ve size kısa liste sunar. Seçimi siz yaparsınız, teklifi siz verirsiniz, aday doğrudan sizin kadronuza girer. Danışmanın işi aday işe başladığında biter.

• Çalışan: sizin bordronuzda
• Ödeme: tek seferlik, aday işe başladığında
• Yönetim yetkisi: tamamen sizde
• Süreklilik: sözleşme kapanır, aylık gider oluşmaz

2. Personel temin (personel kiralama, taşeronluk)

Temin eden firma kendi çalışanını sizin sahanızda görevlendirir. Çalışan temin eden firmanın bordrosundadır; siz her ay hizmet bedeli ödersiniz.

• Çalışan: temin eden firmanın bordrosunda
• Ödeme: aylık, hizmet faturası
• Yönetim yetkisi: sınırlı — talimat zinciri hukuken önemlidir
• Süreklilik: hizmet devam ettiği sürece aylık gider

Türkiye'de bu model 4857 sayılı İş Kanunu'nun alt işveren (taşeron) hükümlerine ve özel istihdam bürosu mevzuatına tabidir. En sık yapılan hata, kâğıt üzerinde taşeron ilişkisi kurup fiilen kendi çalışanınız gibi yönetmektir; iş mahkemesi bu durumda ilişkiyi muvazaalı sayabilir ve çalışan baştan sizin işçiniz kabul edilir. O noktada kıdem, ihbar ve diğer haklar size döner.

3. İK outsourcing

Burada dışarı verilen kişi değil fonksiyondur: bordro işlemleri, özlük dosyası yönetimi, işe giriş-çıkış bildirimleri, bazen işe alım operasyonunun tamamı. Çalışanlarınız sizin kadronuzdadır; yalnızca İK işlerini yürüten ekip dışarıdadır.

• Çalışan: sizin bordronuzda
• Dışarıda olan: İK işini yapan ekip
• Ödeme: aylık, kapsam bazlı

Hangisi hangi durumda doğru?

Durum	Doğru model
Kadroya kalıcı uzman, yönetici veya teknik personel	İşe alım danışmanlığı
Üretimde kalıcı mavi yaka kadro	İşe alım danışmanlığı
Sezonluk yoğunluk, birkaç aylık ihtiyaç	Personel temin
Geçici proje ekibi, belirli süreli iş	Personel temin
Bordro ve özlük işlerini yürütecek kimse yok	İK outsourcing
İK departmanı var ama tek pozisyonda tıkandı	İşe alım danışmanlığı

Karar verirken tek soru yeterli: Bu kişi bir yıl sonra da burada çalışıyor olacak mı? Cevap evetse kalıcı kadro, yani işe alım danışmanlığı.

Maliyet karşılaştırması: görünen ve görünmeyen

Personel temin ilk bakışta ucuz görünür, çünkü tek seferlik bir bedel yoktur. Ama hesabı bir yıla yaydığınızda tablo değişiyor.

Personel teminde her ay ödediğiniz hizmet bedeli, çalışanın brüt maliyetinin üzerine binen bir yüzde (genellikle %8–15 aralığında) içerir. On iki ay boyunca ödenir ve çalışan kaldığı sürece devam eder.

İşe alım danışmanlığında bedel tek seferliktir. Bizim modelimizde beyaz yaka pozisyonlarda adayın bir aylık brüt maaşı, mavi yaka pozisyonlarda bir aylık net maaşı kadardır; ön ödeme yoktur ve yalnızca aday işe başladığında ödenir. Çalışan üç yıl kalırsa maliyet değişmez.

Bu yüzden kalıcı kadroda personel temin, ikinci yıldan itibaren neredeyse her zaman daha pahalıya geliyor. Kendi rakamlarınızla görmek isterseniz işe alım maliyeti hesaplayıcısı iki senaryoyu yan yana koyuyor.

Yanlış modeli seçmenin üç tipik sonucu

1. Yönetim yetkisi sorunu. Taşeron çalışanına doğrudan talimat veren, izin onayı yapan, performans değerlendirmesine alan bir yönetici, farkında olmadan muvazaa delili üretiyor. Fiili durum sözleşmenin önüne geçer.

2. Ekip içi ayrışma. Aynı işi yapan iki kişiden biri kadrolu, diğeri taşeronsa bu fark kısa sürede görünür hale gelir. Ücret, yan hak, sosyal imkân ve aidiyet farkı; devir hızını yükselten en sessiz sebeplerden biridir. Çalışan devir hızını düşürmek üzerine yazdığımız yazıda bunun maliyetini ayrıntılı işledik.

3. Bilgi kaybı. Geçici çalışan ayrıldığında öğrendiği her şey onunla gider. Kalıcı olması gereken bir rolü geçici modelle doldurmak, aynı eğitimi yılda birkaç kez tekrar etmek demektir.

Sık sorulanlar

Personel temin şirketleri ile işe alım danışmanlığı firmaları aynı firma olabilir mi? Olabilir; bazı kurumlar iki hizmeti birden veriyor. Ama sözleşme ayrıdır ve hangisini aldığınız faturada da, çalışanın bordrosunda da görünür. Teklif alırken "çalışan kimin bordrosunda olacak" sorusunu açıkça sorun.

İK outsourcing firmaları işe alım da yapar mı? Kapsama göre değişir. Bordro ve özlük yönetimi veren bir firma işe alım operasyonunu da üstlenebilir, ama bu genellikle ilan yayınlama ve ön eleme düzeyinde kalır; yönetici ve uzman kadroda gereken doğrudan arama (headhunting) ayrı bir uzmanlıktır.

Mavi yaka kadroda hangisi mantıklı? Kalıcı üretim kadrosu kuruyorsanız işe alım danışmanlığı. Sezonluk kapasite artışı için birkaç aylık ek iş gücü arıyorsanız personel temin. İkisinin nasıl ayrıştığını mavi yaka ve toplu işe alım sayfasında anlattık.

Yönetici İnsan hangisini yapıyor? Yalnızca işe alım danışmanlığı. Personel temini, personel kiralama veya İK outsourcing hizmeti vermiyoruz. Bulduğumuz aday doğrudan sizin kadronuza girer, sizin bordronuzda çalışır ve bizim ilişkimiz orada biter.

Karar verirken sorulacak beş soru

1. Bu rol bir yıl sonra da var olacak mı?
2. Bu kişiye doğrudan talimat vermem gerekecek mi?
3. Öğrendiği bilginin kurumda kalması gerekiyor mu?
4. İhtiyaç belirli bir takvimle sınırlı mı?
5. Aylık gider mi, tek seferlik bedel mi bütçeme uygun?

İlk üçüne "evet" diyorsanız kalıcı kadro alıyorsunuz demektir; doğru model işe alım danışmanlığıdır.

Pozisyonunuzu paylaşırsanız hangi modelin işinize geldiğini ücretsiz değerlendiririz: teklif alın. Hizmetlerin tamamı için insan kaynakları danışmanlığı sayfasına bakabilirsiniz.